เกษตรอินทรีย์ Organic Farm ทางเลือกที่น่ารอด
ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีด้านการสื่อสารทำให้การเข้าถึงองค์ความรู้และรวมถึงการแบ่งปันข่าวสารเป็นไปได้อย่างง่ายดาย โดยเฉพาะในประเด็นที่ผู้บริโภคให้ความสนใจมากขึ้นอย่างการเลือกบริโภคอาหารต่างๆ เส้นทางสายพานของอาหารจากต้นน้ำผู้ผลิตสู่ปลายน้ำซึ่งเต็มไปด้วยกระบวนการที่ซับซ้อนและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องนับไม่ถ้วน จึงกำลังได้รับการเปลี่ยนแปลงและเปิดเผยสู่สาธารณชนมากขึ้นอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อนนับตั้งแต่การปฏิวัติอาหารเข้าสู่ระบบอุตสาหกรรม โดยประเด็นเรื่องความปลอดภัยของอาหารกลายเป็นสิ่งที่ถูกเอ่ยถึงในทุกแวดวง ผู้บริโภคซึ่งมีความรู้และเทคโนโลยีพร้อมสรรพเริ่มมีบทบาทในการกำหนดทิศทางตลาดมากยิ่งขึ้น และก็เป็นโอกาสที่สำคัญของผู้ผลิตยุคใหม่ที่ยึดแนวทางเกษตรวิถีธรรมชาติ มีความรอบรู้ รู้จักปรับตัวให้สามารถอยู่รอดทางธุรกิจ และสื่อสารกับผู้บริโภคด้วยความรู้บนความโปร่งใส
การมาถึงของยุคเกษตรอินทรีย์
เมื่อการใช้สารเคมี ในการปลูกพืชเชิงเดี่ยว และการดัดแปลงตัดต่อพันธุกรรม ไม่ใช่คำตอบของผู้บริโภคช่างเลือกยุคใหม่นี้อีกต่อไป การเพาะปลูกและกรรมวิธีการผลิตอาหารด้วยวิถีธรรมชาติจึงเป็นเทรนด์ใหม่ที่ตลาดหันมาให้ความสนใจมากยิ่งขึ้นเรื่อยๆ
ความนิยมสินค้าเกษตรอินทรีย์ในผู้บริโภคชาวยุโรปโดยเฉพาะผัก ผลไม้ หรือแม้แต่เนื้อสัตว์และขนมปัง ก็มีแนวโน้มว่าจะขยายตัวมากขึ้นในอนาคต แม้จะมีราคาสูงกว่าสินค้าทั่วไปในตลาดและกำลังเผชิญกับสภาพเศรษฐกิจซบเซาก็ตาม
ด้านเกษตรอินทรีย์ในไทยเองแม้ว่าจะหดตัวลงเล็กน้อยในปี 2012 จากผลกระทบทางเศรษฐกิจและการเมืองภายในประเทศ แต่ก็เริ่มมีการฟื้นตัวในปี 2013 ซึ่งเกิดจากปัจจัยตลาดในต่างประเทศที่มีการขยายตัวเพิ่มขึ้น ทำให้มีการส่งออกผลิตเหล่านี้สู่ตลาดต่างแดน โดยเฉพาะในสหรัฐอเมริกา ยุโรป และจีน
จากการสำรวจข้อมูลของมูลนิธิสายใยแผ่นดิน หรือ กรีนเนท พบว่า พื้นที่การผลิตเกษตรอินทรีย์ในประเทศไทยที่ได้รับการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ในปี 2013 เพิ่มขึ้นเป็น 213,183.68 ไร่ เช่นเดียวกับจำนวนฟาร์มเกษตรอินทรีย์ที่ได้รับการรับรองมาตรฐานที่ขยับเพิ่มขึ้นเป็น 9,281 ฟาร์มในปี 2013 จาก 7,189 ฟาร์มในปี 2012 ขณะที่ยอดมูลค่าการส่งออกของสินค้าเกษตรอินทรีย์ในประเทศยังเติบโตอยู่ที่ปีละกว่า 5,000 ล้านบาท นับเป็นตัวเลขที่การันตีถึงความสามารถในการเติบโตของตลาดนี้ได้อย่างดี
การปรับตัวของเกษตรกรต้นแบบออร์แกนิก (เกษตรอินทรีย์)
เมื่อสำรวจลงไปในระดับผู้ประกอบการถึงการปรับตัวเรื่องการทำเกษตรอินทรีย์ ธุรกิจตัวอย่างหนึ่งที่น่าสนใจก็คือเรื่องราวของกานต์ ฤทธิ์ขจร และภรรยา อโณทัย ก้องวัฒนา ที่คิดจะเปิดร้านอาหารมังสวิรัติของตนเองเมื่อสิบกว่าปีที่แล้ว
หลังจากที่อโณทัยสำเร็จการศึกษาจากสถาบันสอนทำอาหารเลอ กอร์ดอง เบลอ ประเทศอังกฤษ และเห็นกระแสความตื่นตัวเรื่องอาหารออร์แกนิกในกลุ่มผู้บริโภคยุโรป จึงพยายามสรรหาพืชผักที่ปลูกด้วยวิธีออร์แกนิกมาเป็นวัตถุดิบสำหรับประกอบอาหาร แต่เพราะผลผลิตในตลาดไทยขณะนั้นส่วนใหญ่มีเพียงผักปลอดสารพิษซึ่งยังใช้สารเคมีในขั้นตอนการปลูก นั่นจึงเป็นจุดเริ่มต้นของ “ไร่ปลูกรัก” ฟาร์มออร์แกนิกบนพื้นที่ 60 ไร่ในจังหวัดราชบุรี ที่เกิดขึ้นด้วยความตั้งใจให้เป็นแหล่งผลิตวัตถุดิบออร์แกนิกเพื่อส่งให้ร้านอาหาร “อโณทัย” ในกรุงเทพฯ และจำหน่ายให้แก่ผู้ที่สนใจ
“หัวใจของเกษตรอินทรีย์คือความเชื่อมโยง การทำฟาร์มออร์แกนิกเราต้องมองให้เห็นถึงความเชื่อมโยงว่า ในดินต้องมีธาตุอาหารและสิ่งมีชีวิตอะไรบ้าง ในอากาศต้องมีแมลงอะไรบ้าง พืชผักพืชไร่ต้องเชื่อมโยงกับสัตว์ต่างๆ อย่างไร เรื่องพวกนี้เป็นเรื่องที่เราต้องออกแบบให้สัมพันธ์กัน ถ้าไม่อย่างนั้นเมื่อระบบเดินไปแล้วก็จะทำให้ต้องพึ่งพาปัจจัยภายนอกอย่างยาฆ่าแมลง ยาฆ่าหญ้า ฮอร์โมนสังเคราะห์ หรือปุ๋ยเคมี ซึ่งถ้าเปรียบกับร่างกายก็เหมือนกับการที่เราไปซื้อยามาช่วยย่อยอาหาร ทั้งที่ร่างกายของเรากินอาหารได้เองอยู่แล้ว”
กานต์ซึ่งรับหน้าที่บริหารจัดการไร่ปลูกรักมาตั้งแต่แรกเริ่ม เล่าให้ฟังถึงวงจรธรรมชาติภายในไร่ออร์แกนิกที่ทุกส่วนต้องสอดคล้องกัน
นอกจากนี้ เขายังอ้างอิงการศึกษางานวิจัยของมหาวิทยาลัยโตเกียวที่แนะนำเรื่องการสร้างระบบนิเวศที่พึ่งพาอาศัยกันได้เป็นอย่างดีภายในฟาร์ม เช่น การเลี้ยงเป็ดไข่พันธุ์กากีแคมป์เบลล์ (Khaki Campbell) ฝูงใหญ่เพื่อเก็บไข่ไปขายในแต่ละวัน และจะปล่อยลงไปเดินหาอาหารในทุ่งนาทุกวัน เพื่อเพิ่มปริมาณออกซิเจนในน้ำและเพิ่มการดูดซึมของฟอสฟอรัสไปในคราวเดียวกัน หรือการเลือกปลูกต้นไม้หลายชนิดกระจายตามส่วนต่างๆ ของไร่ ด้วยเหตุผลที่ว่าการปลูกพืชชนิดเดียวไว้ด้วยกันมากๆ จะทำให้ถูกแมลงรบกวนได้ง่าย เพราะจะเป็นพืชอาหารอยู่จุดเดียว เช่นเดียวกับหลักการพื้นฐานในการทำเกษตรอินทรีย์ที่ต้องปลูกพืชแบบหมุนเวียน เมื่อเก็บเกี่ยวแล้วก็เปลี่ยนไปปลูกพืชชนิดอื่นเพื่อตัดวงจรแมลง
อ้างอิงที่มาบทความ : tcdc.or.th